Berne: 16-07-1961, It Hearrenfean

Libben en wurk

Lida Dykstra is berne op 16 july 1961 berne op It Hearrenfean. Se groeide op yn Skarsterbrêge. Nei’t se har ateneumdiploma helle hie, gong se nei Leiden om dêr oan de Reinwardt Akademie in hbû-oplieding foar museummeiwurker te folgjen.

Dêrnei studearre se keunstskiednis oan de universiteit fan Leiden, yn 1986 makke se dy stúdzje ôf mei in skripsje oer Fryske ambachts- en folkskeunst.
Se kaam werom nei Fryslân en krige in baan as projektmeiwurkster by de Stichting Monument van de Maand, dêr't se ûnder oare de ferantwurdlikheid hie foar de einredaksje fan de boekerige. Yn 1989 waard se konservator fan it Museum Joure. Dy baan sei se op yn 1992 doe't se in dochter krige.

Skriuwster
Mei kreatyf skriuwen begûn Lida Dykstra al doe't se op de legere skoalle siet. Se stjoerde ferhaaltsjes en tekeningen nei de bernerubryk yn de Friese Koerier, dy't har bydragen geregeld opnaam.
Doe't har dochter noch lyts wie, folge se kursussen kreatyf skriuwen. Earst yn it Hollânsk omdat skriuwen yn it Frysk har net maklik ôfgie. Troch skriuwkursussen by de SLAH (Stichting Literaire Activiteiten Heerenveen) en it Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum (FLMD, letter opgien yn Tresoar) yn Ljouwert waard se op 'en paad holpen om te skriuwen yn har memmetaal. Benammen troch dosinte en skriuwster Akky van der Veer fielde se har stimulearre. Se folge ek kursussen Frysk by de Afûk, oant en mei de Afûkakte. Se die dat om Frysk skriuwen te learen en om mear te witten te kommen oer Fryske skiednis en literatuer.

Produktyf
Yn 1993 wûn Lida Dykstra mei it gedicht ‘Mûzenêsten’ de earste priis yn de wedstriid om 'e Gouden Pinne, in doedestiids jierliks SLAH evenemint. Dêrnei lei se har benammen út op it skriuwen foar bern. Har debút as berneboekeskriuwster makke se yn 1994 mei Sjoerd Stiensma syn reis troch de tiid. It boek waard goed ûntfongen, likegoed troch har jonge lêzers as troch de besprekkers.Yn 1995 waard it nominearre foar de Simke Kloostermanpriis (de trijejierlikse priis foar Frysktalige jeugdliteratuer). Nei har debút folge der op syn minst alle jierren in nij boek fan Lida Dykstra. Earst allinnich yn it Frysk, mar fan 1997 ôf skreau se ek yn it Hollânsk. Ferskeidene fan har berneboeken binne yn beide talen ferskynd, Dykstra fersoarget sels de oersetting fan de iene nei de oare taal.

Karakteristyk
De boeken fan Lida Dykstra falle op troch har kreatyf brûken fan de taal. Se is net bang foar sa no en dan in dreech wurd, fakentiids betinkt se sels nije wurden. Dykstra is fisueel ynsteld, in skilderij of in ympresje ynspirearje har. Sels tinkt se ek faak yn bylden.
Har belangstelling foar skiednis en de klassike âldheid is te fernimmen oan de kar fan har ûnderwerpen, lykas yn de histoaryske (jeugd)romans Spegelspreuk en Ik, Anna.
Prachtich hat se dat ek útwurke yn it yn 2000 ferskynde boek foar jongerein Wolken fan wol. It boek is in bewurking fan seis ferhalen út de Metamorfoasen fan Ovidius. Yn in dûbele ramtfertelling wurde de myten fan û.o. de weefster Arachne, kening Midas, Phaëton en de leafdesskiednis fan Orpheus en Eurydice út de doeken dien. It boek is net in neifertelling, mar in hiel eigen ynterpretaasje fan de ferhalen, dêr't de keunsthistoaryske eftergrûn fan de skriuwster yn trochklinkt.

Wurdearring
Yn 2001 waard Wolken fan wol beleanne mei in Welpeprint (priis foar it bêstfersoarge Fryske berneboek) en yn 2002 kaam it op de IBBY-Honnourlist (The International Board on Books for Young People), dat betsjut dat it kwalityf ta de bêste berneboeken fan de wrâld rekkene wurdt. Yn 2001 ferskynde de Hollânske oersetting ûnder de titel Wachten op Apollo. Dat waard yn 2002 troch de Griffel-sjuery ûnderskieden mei in Vlag en Wimpel. Yn 1998 waard De skat fan Jonker Jan nominearre foar de Simke Kloostermanpriis en yn 2001 barde datselde nochris mei Snotaapkes. Foar it yn 2003 ferskynde Mûske myn famke waard se yn 2004 beleanne mei dy priis. Mûske, myn famke is oerset yn ferskate oare talen. Yn 2007 krige se opnij de Simke Kloostermanpriis, no foar Lederwyntsje, bern mei krêften.

Dichtwurk

Yn de dichtbondel Frou Ule, dy't ein 2000 útkaam, steane njonken nije fersen ek guon dy't earder stiene yn de tydskriften Hjir, Trotwaer en Frysk en Frij. Sintrale tema's binne ûnderwerpen út de keunsthistoarje, mar ek magy, natoermystyk en mytology.

Wurk (seleksje)
(sjoch ek website skriuwster)

Poëzij
2000: Frou Ule

Berneboeken
1994: Sjoerd Stiensma syn reis troch de tiid
1995: De billebiter
1996: De skat fan jonker Jan
1997: Pake past op Dideldeintsje
1998: Leaverikjes [Aksjeboek foar bern]
1999: Snotaapkes: de beste aventoeren fan Boltsje de Boer
2000: Wolken fan wol
2002: De suertsje plysje
2002: De aventoeren fan Boltsje de Boer (CD, ferhalen út Snotaapkes en De suertsje plysje)
2003: Dideldeintsje wol nei skoalle
2003: Mûske, myn famke [Aksjeboek foar bern]
2005: Lederwyntsje : bern mei krêften
2005: Tsien lytse hekskes
2006: Oekebakke boem
2006: Skattich
2007: Ik bin in optocht
2007: Spegelspreuk [Aksjeboek foar bern]
2008: Ik wol gjin broerke!
2009: Kiki fangt in pake
2009: De ridder fan Oei (studio F: taalmetoade Frysk)
2010: Ik hâld fan Pod
2012: Knipperke
2014: De blauwe jonge
2014: Gewoan gek op skiednis - Geweldige, spannende en bysûndere ferhalen oer Fryslân (mei û.o. Erik Betten en Aart Cornelissen)
2016: Wenje yn in skilderij / Wonen in een schilderij (oer de skilder Alma Tadema)

Proaza
2009: Ik, Anna (histoaryske roman)
2012: De nije seemearmin

Oersettings en wurk yn it Hollânsk
1999: Gefaar foar graaf Max (út it Hollânsk: Gevaar voor graaf Max 1997)
2001: Wachten op Apollo (oers. fan: Wolken fan wol 2000) (2e pr. 2002)
2003: Little mouse (Ingelsk oers. fan: Mûske myn famke 2003)
2003: Muisie, my meisie (súd-Afrikaanske oers. fan: Mûske myn famke 2003)
2004: Muisje mijn meisje (oers. fan: Mûske myn famke 2003)
2004: Geeske en de cirkel van drie (fgl: Lederwyntsje 2005) (2e pr. 2006)
2005: Tien kleine heksjes (oers. fan: Tsien lytse hekskes 2005)
2006: Rollebollebom (fgl Oekebakke boem 2006)
2006: Schattig (fgl: Skattich 2006)
2007: Eén muisje kan geen optocht zijn (fgl: Ik bin in optocht 2007)
2007: Spiegelspreuk (fgl: Spegelspreuk 2007)
2008: Ik wil geen broertje (fgl: Ik wol gjin broerke 2008)
2010: Ik hou van Pad (fgl: Ik hâld fan Pod 2010)
2011: Verhalen voor de Vossenbroertjes
2012: Dutje
2013: De moedhoed
2014: Willemijn wil een optocht zijn (fgl Ik bin in optocht, 2007)
2014: Willemijn wil geen broertje (fgl. Ik wol gjin broerke, 2008)
2014: Willemijn wil niet zwemmen
2015: Willemijn wil een superboom

Prizen
1999: Rely Jorritsmapriis (ferhaal: 'De nije seemearmin')
2000: Welpeprint foar Snotaapkes
2001: Welpeprint foar Wolken fan wol
2002: Vlag en Wimpel foar Wachten op Apollo
2004: Simke Kloosterman-priis foar Mûske, myn famke
2006: Welpeprint foar Lederwyntsje, bern mei krêften
2007: Simke Kloostermanpriis foar Lederwyntsje, bern mei krêften
2009: Rely Jorritsmapriis (ferhaal 'De lytse ik')
2011: Rely Jorritsmapriis (ferhaal 'De jonge dy't koraal neamd waard')
2013: Rely Jorritsmapriis (ferhaal 'Dûnsflier fan 'e duvel')
2014: Rely Jorritsmapriis (ferhaal 'Flinteraikes')

Nominaasjes
2010: Simke Kloostermanpriis, Spegelspreuk
2013: Simke Kloostermanpriis, Knipperke

Mear ynformaasje oer libben en wurk
Sietse de Vries, fraachpetear by debút, LC 09-12-1994
Eigen website
Jelle van der Meulen syn Friese literatuursite

© Tresoar, 13-08-2008