Berne: 02-09-1927, Boalsert

Libben en wurk

Aggie van der Meer is op 2 septimber 1927 berne yn Boalsert. Se is de stêd altyd trou bleaun. Se hat dêr har bernejierren trochbrocht en op skoalle sitten, hat dêr wurke en is dêr troud.


Aggie van der Meer wie tolve jier doe’t de Twadde Wrâldoarloch útbriek. Dy omstannichheid hat der foar soarge dat har skoaloplieding net altyd rûn sa as sy dat graach woe. Letter hat se yn biten en brokken noch ferskillende opliedings folge. Se is begûn mei in analiste-oplieding, mar omdat dêr net in soad wurk yn wie hat se dêrnei in oplieding ta tekenlearares folge. Dat hat se foar in part skriftlik dien omdat se doe ek al in húshâlding mei seis bern hie. De fan hûs út rooms-katolike Van der Meer krige in baan as learares tekenjen oan de iepenbiere mavo yn Boalsert. Oan de roomske mavo woene se har net hawwe om har krityske hâlding foar tsjerke en maatskippij oer.
Doe’t Aggie har man op doktersadvys wurk bûtendoar sykje moast, binne se tegearre úteinset mei oar wurk: túnûntwerp en túnoanlis. Dat wie om 1970 hinne. Hy die de oanlis, sy it ûntwerp. De dêrfoar needsaaklike diploma’s hat Aggie ek allegear helle.
Aggie van der Meer wie aktyf yn de fredesbeweging en wie ien fan de inisjatyfnimsters fan Leefbaar Friesland, in beweging dy’t him ynset foar de sosjale ferhâldings yn tsjerke en maatskippij en foar biologyske lânbou.

Literêr wurk
Van der Meer is op lettere leeftyd begûn mei it skriuwen fan gedichten en proaza. Foar de fredesbeweging en Leefbaar Friesland skreau se wol altyd al artikels. Mei it skriuwen fan literêr wurk sette se útein doe’t se ophold mei har oare aktiviteiten.

It iennichste proaza dêr’t se har al ris oan weage hie, wie it berneboek It kemiel fan omke Romke, dat yn 1964 ferskynde by Osinga te Boalsert. Wol publisearre se inkelde gedichten yn de literêre tydskriften Hjir en Tzum, en yn it digitale tydskrift Kistwurk. Har debút yn boekfoarm De stêd, it bist, de ingel, mei as ûndertitel Balladeske, kaam út yn 2000 by útjouwerij Frysk en Frij. Yn oktober 2004 is it, bewurke ta toanielstik, troch toanielgroep ’De Blaue Toer’ trije kear opfierd ûnder de titel Spul om de Stêd, it Bist, de Ingel, yn it Marne Theater te Boalsert.

Yn it ramt fan 550 jier stedsrjochten fan de stêd Boalsert, skreau Aggie van der Meer, op fersyk fan toanielgroep De Blaue Toer, it stik Spegelbylden, spul om Jan Brugman. De premiêre en opfierings wiene yn oktober 2005, wer yn it Boalserter Marne Theater.

Har twadde dichtbondel Hân oan ’e muorre ferskynde yn 2002 en yn datselde jier debutearre se mei in roman, de Lytse roman fan Jon Fels. Aggie van der Meer hâldt har dwaande mei únderskate literêre sjenres. Nei har earste dichtbondel en har earste roman kaam yn 2004 in saneamde ferhaleroman fan har út Untdekking fan ’e wrâld, yn datselde jier folge troch de dichtbondel Wachtsjen op it daagjen. Utjouwerij Frysk en Frij publisearre yn 2005 har twadde roman Pauwehôf. Har Lytse roman fan Jon Fels waard yn 2004 yn in Hollânske oersetting útbrocht mei de titel Kleine roman van Jon Fels.

Tema’s
De sintrale tema’s yn Lytse roman fan Jon Fels binne de ûnderlinge relaasjes fan de haadpersoanen, benammen dy fan Jon Fels mei syn mem, mei har nije freon en mei de pedofyl Warner Reints. It is Van der Meer slagge om de persoan fan Warner mei distânsje en nuansearre del te setten. Nettsjinsteande it drege en gefoelige ûnderwerp is Lytse roman fan Jon Fels net in leadswier boek wurden. It taalgebrûk fan Van der Meer is somtiden poëtysk en se makket in rij gebrûk fan symbolyk mei bylden út de natoer, fan de see en fan fûgels.

De styl fan Aggie van der Meer is unyk. Se is tagelyk poëtysk, koart en ta de kearn. Har taalgebrûk is ryk, se skept metafoaren en bylden dy’t ferwize nei de bibel, nei oare boeken, nei de natoer en nei de klassiken. Ek har ferhaleroman Untdekking fan ’e wrâld lit in rike tinkwrâld sjen. Yn dizze autobiografysk-filosofyske roman jout se har fyzje op it libben en har wrâld troch middel fan anekdoates, aforismen, ûnderfinings en petearen yn deselde koarte, poëtyske styl as har foarige boeken.

Wat fan har proaza sein wurde kin, jildt ek foar har dichtbondels. De byldspraak is oerdiedich, fol mei symboalen en ferwizings nei bibelske motiven, mar ek nei skiednis en ierdrykskunde. Taalgebrûk, styl en it appellearjen oan kennis fan skiednis, bibel en literatuer, meitsje de poëzy fan Aggie van der Meer net maklik tagonklik. Wat de ynhâld fan har wurk oanbelanget lit Van der Meer in wrâld sjen dy’t te lijen hat fan it stribjen nei macht en it egoïsme fan de minske.

List fan belangrykste wurk

Poëzy
2000: De stêd, it bist, de ingel : balladeske
2002: Hân oan ’e muorre
2004: Wachtsjen op it daagjen
2007: It bern dat oer it wetter blaast
2012: De sneinen
2014: Tei-iizje / Lok-azen (twatalich)

Proaza
2002: Lytse roman fan Jon Fels
2004: Untdekking fan ’e wrâld
2004: Kleine roman van Jon Fels (oersetting Lytse roman fan Jon Fels)
2005: Pauwehôf
2006: Oerfeart (histoaryske famyljeroman)
2008: De dei dat Farah Bezaz ferdwûn
2010: Winter oan see
2012: In moaie dei yn ’e hjerst. Wa rêdt Cecilia Tan. Twa novellen
2012: Overvaart (oersetting Oerfeart)
2016: De Achttjin
2016: Ho Wu en Misty Mac
2017: Anna

Oar literêr proaza
2016: Neiskrift [brieveboek mei Marga Claus; kadoboek 2016]

Berneboek
1964: It kemiel fan omke Romke

Toaniel
2004: Spul om de stêd, it bist en de ingel
2005: Spegelbylden: spul om Jan Brugman
2008: De susters
2009: Loftkastielen
2010: Brulloftsgasten (in tragy-komeedzje)

Priis
2011: Piter Jellespriis foar de histoaryske roman Oerfeart

Mear oer de skriuwster en har wurk
Eigen website
Jelle van der Meulen, Friese literatuursite
Sietse de Vries, fraachpetear LC 15-04-2016
Brosjuere 10 books from Friesland 2016

© Tresoar, 01-09-2010