Berne: 12-8-1950, Jellum

Libben en wurk

Jan Schotanus is berne op in pleats yn Jellum en hat dêr ek syn jeugd trochbrocht. Oan de Pabo fan Ljouwert learde er ta ûnderwizer.

Hy krige in beneaming oan in basisskoalle yn Mantgum en folge dêrnjonken noch de twaddegraads oplieding Nederlânsk. As jong ûnderwizer waard er konfrontearre mei de staverings feroaring fan it Frysk yn 1980. Omdat der dêrtroch net safolle lesmateriaal foarhannen wie, begûn Schotanus mei it oersetten fan ferhaaltsjes út tydskriften wei, bedoeld as lêsmateriaal foar syn learlingen. Hy hie aardichheid oan oersetten en it gong him goed ôf, hy waarde der troch ynspirearre om sels ek ris wat te skriuwen. Dat wie de opmaat fan syn skriuwersskip.

Skriuwer
De ferhaaltsjes dy’t er skreau lies er earst foar oan syn learlingen, om út te finen dat wat er skreau wol oansloech by syn jonge lêzers. Jan Schotanus debutearre yn boekfoarm yn 1983 mei In swalker op ’e kust, in spannend boek mei in miks fan aventoer, skiednis en science fiction. Dy yngrediënten paste Schotanus dêrnei faker ta, syn jeugdige haadpersoanen belibje alderhande aventoeren dy’t soms troch de tiden hinne rinne. Dat is bygelyks it gefal mei it yn 1989 ferskynde De kwestje fan Quad; in heimsinnige professor, Quad, dy’t berne is yn it jier 2289, komt troch in defekt fan syn tiidmasine telâne yn it Mantgum fan 1989. Twa pleatslike jonges helpe him om wer fierder reizgje te kinnen, mar foar’t it safier is meitsje ek sy spannende reizen troch takomst en ferline. Mei de skriuwsters Anny de Jong en Riemkje Pitstra hat Jan Schotanus in searje boeken skreaun oer de speurster Mentha Minnema. Mei syn trijen betochten se it plot dat dan troch ien útwurke waard, de gearwurking hat in aardige rige spannende jeugdboeken oplevere; Schotanus skreau dêrfan Mentha Minnema en it klokkemystearje (1990) en Mentha Minnema en it smokkelmystearje (1995). Beide boeken binne ek útkaam yn in Hollânsktalige oersetting. It boek Gefaarlik spul foar Mentha Minnema is ûnstien yn oparbeidzjen fan de trije auteurs. Schotanus komt gauris oan ûnderwerpen foar syn boeken troch ferhalen dy’t er heart fan bern op skoalle, mar ek de aktualiteit, in krante-artikel of in foarfal dat er meimakket kin de oanset wêze foar in nij ferhaal. Hy skriuwt allinnich yn it Frysk, gewoan omdat dat syn taal is.
Yn 1986 skreau Schotanus in haadstik fan it boek Heechterp, in projekt weryn’t ferskeidene skriuwers in haadstik skreaunen fan in spannend berneboek en wêryn’t bern sels de yngrediënten foar de fuortsetting fan it ferhaal oandroegen.
Foar de Stifting útjouwerij Frysk toaniel (STUFT) hat Jan Schotanus ferskeidene bernetoanielstikken en musicals skreaun, guon dêrfan binne û.o. opfierd troch it berne iepenloft-toaniel fan Littenseradiel. Fierders hat er harkspullen skreaun dy’t útstjoerd binne troch omrop Fryslân.
Oersette makket noch altyd in wichtich part út fan it wurk fan Jan Schotanus, it earste boek dat er oersette wie Jappy en it sûkeladefabryk (1982, oerset út it Ingelsk nei Roald Dahl). It ferfolch Jappy en de grutte glêzen lift kaam út yn 1989. Njonken berne- en jeugdliteratuer fertaalt er ek in soad toaniel, benammen út it Nederlânsk en it Ingelsk wei. Foar bernetoaniel hat er ferskate stikken oerset, mar ek it Frysktalich beropsselskip Tryater en it iepenlofttoaniel fan Jorwert dogge geregeld in berop op him. Foar Jorwert is Schotanus sa njonkenlytsen de ‘fêste’ oersetter woarn. Yn 1987 krige Schotanus tagelyk mei in seistal oare oersetters de Dr. Obe Postma-priis, de troch de provinsje Fryslân ynstelde priis foar oersettings, takend foar syn oersetwurk; de priis is lykwols net útrikt omdat in pear fan de oersetters de priis wegeren.
In soad aardichheid belibbet Jan Schotanus oan it foarlêzen en fertellen fan ferhalen, hy reizget dêrfoar by skoallen en bibleteken del en fertelt tagelyk oer en út syn eigen wurk.
Foar it Skriuwersboun hat Jan Schotanus in tal jierren in sit hân yn de redaksje fan it Bounsorgaan De Oesdrip.

List fan belangrykste wurk

Berneboeken
1983: In swalker op ’e kust
1986: Heechterp (mei oare skriuwers)
1987: Ajram fan ’e Edrei
1989: De kwestje fan Quad
1989: De swannen fan Hoxwier
1990: Mentha Minnema en it klokkemystearje
1995: Mentha Minnema en it smokkelmystearje
1997: Gefaarlik spul foar Mentha Minnema (mei Anny de Jong en Riemkje Pitstra)
2002: Nacht op it eilân
2003: De ûnmooglike reis fan de Santa Maria
2007: Mentha Minnema en it klokkemystearje: audioboek, foarlêzen troch de skriuwer
2007: Mentha Minnema en it smokkelmystearje: audioboek, foarlêzen troch de skriuwer
2007: Gefaarlik spul foar Mentha Minnema: audioboek, foarlêzen troch de skriuwer (mei Anny de Jong en Riemkje Hoogland-Pitstra)
2007: Nacht op it eilân: audioboek, foarlêzen troch de skriuwer
2008: De swannen fan Hoxwier: audioboek, foarlêzen troch de skriuwer
2008: De ûnmooglike reis fan de Santa Maria: audioboek, foarlêzen troch de skriuwer
2008: De kwestje fan Quad: audioboek, foarlêzen troch de skriuwer
2014: Om it hurdst! (Yll. Natascha Stenvert)
 
Oersettingen
1995: Anny de Jong - Mentha Minnema en het klokkenmysterie
1997: Anny de Jong - Mentha Minnema en het smokkelmysterie
2013: Roald Dahl - Lytse Daan, de wrâldkampioen

Mear oer Jan Schotanus

Petear mei Hedwig Terpstra op Ensafh. 09-04-2015

Tresoar © 07-01-2009