Berne: 17-01-1939, Akkrum
Ferstoarn: 06-06-2011, Hylpen

Libben en wurk

Itty Nijdam brocht har bernejierren troch yn har bertedoarp Akkrum. Har heit wie timmerman. Se wie de jongste fan fjouwer en kaam in skoft nei de oare bern. Se folge de mulo en wurke dêrnei by de Algemene Friesche.

Nei har trouwen kaam se yn Snits te wenjen. Se krigen twa bern. Doe't dy grutter waarden ferhuze it gesin nei Skearnegoutum. Fan 1980 ôf wurke se as amtner foar de provinsje Fryslân, dêr’t se in sit hie yn ferskillende advyskommisjes foar it Kolleezje. Har wurksumheden hiene altyd in relaasje mei de Fryske taal, de lêste jierren wie dat by it Berie foar it Frysk. Yn 1995 gie se nei in grutte reorganisaasje op mei de VUT. Sy en har man wennen sûnt 1998 yn Hylpen.

Ferhaaltsjes skriuwe die se al yn har bernejierren. De aventoeren dy’t se as famke belibbe skreau se op en bewarre se neitiid yn in skuondoaze. Doe’t de bern lyts wiene en se boppedat noch in baan hie, kaam se net mear oan skriuwen ta. De doaze mei har earste ferhalen sette se op seker stuit by it âld papier, wat har letter spiet.

Begjin jierren tachtich krige se de pinne wer op, se skreau koarte ferhalen dy’t publisearre waarden yn Hjir, Trotwaer en Frysk & Frij. Yn 1991 krige se in Rely Jorritsma-priis foar har ferhaal ‘De spear en de fûgel’. Fan it sjenre dêr’t Itty Sluis yn skreau, science fiction (sf), wie oant dan ta noch net sa folle ferskynd yn de Fryske literatuer. Har earste boek It holle ljocht kaam út yn 1992. By it skriuwen dêrfan hie se as doelgroep de âldere jongerein foar eagen, mar it úteinlike ferhaal kin troch âld en jong lêzen wurde. Yn it ferhaal rinne sf-eleminten en boppenatuerlike saken trochinoar hinne. In jonge fan begjin tweintich, dy’t troch in ûngemak yn in rolstoel bedarre is, wurdt troch bewenners fan de planeet Mare ûntfierd en bedarret sadwaande yn in foar him folslein nije, bûtenierdske wrâld. Dêr wurdt er al gau belutsen yn in striid tusken de machthawwers dy’t de planeet ferkomme litten hawwe en in groep dy’t him rêde wol. De beprekken fan Sluis har debút wiene tige ferskillend, se rûnen útelkoar fan posityf, ‘knap konstruearre ferhaal, dat tige lêsber is’, oant negatyf, ‘Bernige Fryske sf yn debútroman’. Benammen it feit dat Itty Sluis har debút in sf-roman wie, waard posityf wurdearre.

Har folgjende boek, de ferhalebondel Wy dûnsje, ferskynde yn 1997. Fan de tsien ferhalen yn de bondel wiene twa earder publisearre as priiswinnende ferhalen yn de jierlikse Rely Jorritsmapriisfraach en wiene twa ferskynd yn de literêre tydskriften Hjir (1991) en Trotwaer (1990). Ek mei de ferhalen út Wy dûnsje joech Itty Sluis har op fierhinne nije wegen yn de Fryske literatuer, dy fan it surrealisme. Troch de ferskate besprekkers fan de bondel waarden har ferhalen posityf ûntfongen: Henk van der Veer (Sneeker Nieuwsblad, 22-05-1997) konkludearre: ‘It wurk fan Itty Sluis stiicht fier út boppe it provinsjalisme yn de Fryske literatuer’. Jelle Krol (Leeuwarder Courant, 14-03-1997) liet ek in kritysker lûd hearre, hy skreau: ‘Al hoe nijsgjirrich de ûnderwerpen dy’t hja behannelet ek binne, it bliuwe yn ‘t foarste plak ferhalen fan de bûtenkant: yntrigearjend, sfearfol, moai fan taal, mar dochs op ôfstân’.

Yn 1994 wûn Itty Sluis de troch it Skriuwersboun útskreaune esseewedstriid (ta gelegenheid fan syn 25-jierrich jubileum), mei har essee ‘It Park Fryslân’. Trije jier letter waard har essee ‘It feest fan de leafde’ bekroane yn de troch Provinsjale Steaten útskreaune esseewedstriid. It ferskynde yn de sammelbondel mei bekroande essees It obstakel fan ’e ferbylding.

De novelle In pleats oan de mar kaam yn 1999 yn it ljocht. Op 'en nij sitte yn dit ferhaal absurdistyske situaasjes. De haadpersoan, Arend Jan Salverda, âld-Indiëgonger, soe dêr foar it fjoerpeloton de kûgel krije. Mar doe’t it sa fier wie achte de kaptein him te min foar de kûgel. Werom yn it Heitelân die er alle war om dochs noch de kûgel te krijen, want ‘hy hie rjocht op in minskweardige dea’.

Yn 2002 skreau Itty Sluis it Fryske boekewike geskink, It meunster fan Skylge.

Op in hiel oar literêr mêd joech Sluis har mei har mânske histoaryske roman oer it libben fan Geertruida (Trui) Christina Jentink, Striid sûnder ein, dy’t yn 2003 útkaam. Sluis hie lang omrûn mei it plan om in roman te skriuwen oer Trui Jentink, en dizze grouwe roman mei grif har wichtichst wurk neamd wurde. De figuer fan Jentink, feministe fan de earste oere en striidster tsjin ûnrjocht út de lêste desennia fan de 19de ieu, yntrigearre har, want safolle is der net oer har bekend. Sluis fielde yn Jentink ek in besibbe geast yn de striid foar frouljusemansipaasje en fûn it eins ûnbegryplik dat Jentink deaswijd wie. 'Dat wyfke ha se gewoan fergetten. Ik moast dêrom wol in boek oer har skriuwe.'

Yn 2005 ferskynde fan har hân it berneboek Jelmer en it grottemystearje yn de Trampoline-rige fan de Afûk, in speurdersferhaal mei bern yn de haadrol, dat him ôfspilet yn it noarden fan Spanje. It is Itty Sluis slagge in modern jongereinboek te skriuwen, ornearre Joop Boomsma op syn bloch.

Wurk

Proaza
1992: It holle ljocht (roman)
1997: Wy dûnsje (ferhalen)
1999: In pleats oan de mar (novelle)
2000: 80 jaar voetbal in Hindeloopen (non fiksje, mei oaren)
2002: It meunster fan Skylge (boekewikegeskink foar It Fryske Boek)
2003: Striid sûnder ein : Geertruida Christina Jentink, 1852-1918 : histoarise roman
2005: Jelmer en it grottemystearje (berneboek)

Prizen
1991: Rely Jorritsma-priis (ferhaal: De spear en de fûgel)
1994: Rely Jorritsma-priis (ferhaal: Oerwintering op Gauster Syl)
1994: Esseepriisfraach Skriuwersboun (1ste priis foar ‘It Park Fryslân’)
1997: Provinsjale esseewedstryd, (2de priis foar ‘It feest fan de leafde’)

@Tresoar, 17-02-2016